Mij wordt nog wel eens gevraagd "welke Champagne kan je mij adviseren?". Deze vraag is net zo makkelijk als te beantwoorden als "welk vervoermiddel kunt u mij adviseren?".  Zonder de omstandigheden te weten  waar, waarom, door wie en waarbij de Champagne gedronken gaat worden kan je niets zinnigs roepen. Daarnaast heb je lieden die puur op basis van kwaliteit, smaak, merknaam, budget of op een combinatie van deze items kiezen. In zijn algemeenheid zijn er een paar vuistregels die je kunnen helpen om een Champagne te adviseren:

Mensen die alleen van vette/volle rode wijnen houden doe je niet vaak een plezier met een jonge blanc-de-blancs Champagnes. Echte witte wijn liefhebbers vinden deze weer wel lekker. Oudere blanc-de-blancs worden wat meer gewaardeerd door typische rode wijn drinkers vanwege het meer uitgesproken karakter dat de oudere BdB Champagnes vaak hebben. Waarschijnlijk doe je een rode wijn drinker het meest een plezier met een Blanc-de-Noirs Champagne of een 100% Pinot Noir Rosé. Let wel: dit is een algemene vuistregel die geen rekening houdt met wijn-spijs combinatie. Ik zou bijvoorbeeld nooit een witte vis samen doen met een Blanc-de-Noirs Champagne.

Blanc-de-Blancs Champagnes zijn gemaakt van Chardonnay. Jong BdB's zijn fruitig. Groene appels, boter, toost en karamel zijn de eerste dingen die je zou kunnen ruiken. Typische smaken/aroma's die je ook veel tegen komt zijn  perzik, citrus, mango, ananas, passievrucht, noten, honing en soms (met namen bij de oudjes) iets van specerijen. Blanc-de-Blancs gaan vanwege de citrus tonen vaak prima samen met witte vis maar doen het ook goed als aperitief.

Als je peper proeft dan is het geheid een Champagne die is gemaakt met een hoog percentage Pinot-Noir druiven. Blanc-de-Noirs Champagnes zijn meestal volledig gemaakt van Pinot Noir. Er zijn echter vele varianten BdN's. Smaken en aroma's die je tegen kan komen in Champagnes met veel Pinot-Noir zijn aardbeien, bramen, kersen, frambozen maar ook allerlei bloemachtige aroma's (viooltjes, rozen). BdN's zijn vaak voller en krachtiger als de BdN's. Je kan de BdN's dus ook prima serveren bij bijvoorbeeld kalfsvlees,  wat kruidigere gerechten/salades en bij uitgesproken sorbets/desserts. Een BdN is niet echt geschikt als Aperetief voorafgaand aan een lichte witte wijn. Ga je metteen na de BdN aan een volle rode wijn of kruidige witte wijn dan kan de BdN wel weer prima als aperitief. Zelf drink ik de BdN's (net als een vette rode wijn) het liefste 's avonds laat bij een goed gesprek.

Rosé Champagnes heb je in twee varianten. De eerste variant is een normale blanke champagne waar 10-20% Rode Pinot-Noir wijn wordt toegevoegd. Denk nou niet dat de 10-20% Pinot Noir de smaak vande Rosé bepaald. Wiskundig  gezien is de eerste 80% veel belangrijker. Veel Champagne producenten maken hun Rosé's van een blanke Pinot Noir Champagne. Deze Champagnes hebben de typisch Pinot Noir kenmerken (zie boven). Mensen die deze Rosé's lekkerder vinden dan een normale blanke champagne kan je geheid ook plezieren met een BdN, ook al kent men de BdN vaak niet.

Bij de tweede variant Rosé gisten de druiven schillen (deels) mee tijdens de eerste gisting op vat. Deze Champagnes worden door de een als karaktervol en door de andere als bitter gekwalificeerd. Als de producent het goed doet dan hebben deze champagnes wel meer karakter maar zijn ze niet overdreven bitter (goed voorbeeld hiervan is de Rosé's van Laurent Perrier en Ruinart).

Rosé Champagnes kom je in diverse smaken tegen. Je hebt vrolijke, gemakkelijk toegankelijke, bijna zoete rosé's maar ook stijlvolle, karaktervolle kurkdroge Rosé's. Er is geen vuistregel voor wat, waar naar smaakt. Je zal een Rosé dus eerst zelf moeten proberen voordat je deze Rosé ergens bij kan aanbevelen (er zijn echter ergere dingen in het leven...). Rosé's gaan in zijn algemeenheid (de een wat beter als de andere) prima samen met zalm, krab en oesters maar ook bij roze vlees en bij gerechten met de typische Pinot-Noir aroma's (zoals rood-fruit). Zoetere Rosé's gaan perfect samen met bruidstaart waarin marsepijn in gebruikt is. Jonge, koele frisse rosé's doen het prima op terrasjes op warme zomerse dagen. Gemakkelijk toegankelijke Rosé's beveel ik graag aan bij zomerse recepties. Het is weer eens wat anders als de typische brut die men met oud-en-nieuw drinkt, deze Rosé's gaan er eigenlijk bij iedereen wel goed in en je kan bij het diner dan nog alle kanten op met de wijnkeuze.

Oudere Champagnes (ouder als 7 jaar) hebben vaak wat meer karakter als de jongere wijnen. Te jonge wijnen zijn vaak zuurder als oudere Champagnes. In Frankrijk drinkt men liever de jongere Champagnes (1 of 2 jaar jonger dan een gemiddelde consument, zo die bestaat,  in Nederland of England lekker vindt). Let dus even op als je in Frankrijk Champagne gaat proeven voor jouw restaurant. Een klein champagne boertje weet vaak niet dat de gemiddelde Nederlander niet van zuur houdt. Hij kan als hij Champagnes uit 2002 aan Frankrijk verkoopt beter Chamapgnes uit 2000 naar Nederland sturen. Is wellicht iets duurder maar het verkoopt veel beter. Wellicht ten overvloede: Oud is niet altijd beter. Te oud kan wel eens over tijd zijn. (zie: hoe lang kan je Champagne bewaren). Daarnaast moet de Champagne wel aansluiten. Zet je een karkatervolle oude champagne naast een subtiel gerecht en dan blijft er niets van het gerecht over. Andersom; Zet je een jonge champagne naast een wild gerecht en dan gaat het geheid ook mis.

Oud is overigens een relatief begrip. Een Krug uit 1998 is nog relatief jong. Een Moet & Chandon uit 2000 is echter relatief al oud. Hoe kan dit nu weer vraag je je wellicht af? Welnu, net als bij wijn rijpt de ene sneller als de ander. Champagnes met veel Pinot Meunier rijpen razendsnel maar zijn snel oud en over de top. Champagnes met alleen Chardonnay of Pinot Noir rijpen veel langzamer maar blijven ook veel langer goed. Bepaalde champagnes van de goede merken kan je prima een jaar of twintig bewaren, dat zijn er echter niet zo veel dus naarmate je meer te weten komt over Champagne ken je merken ook. Let wel op: De grote huizen zoals Bollinger, Taittinger en Ruinart hebben vaak bewaar Champagnes maar ook drink Champagnes.

Typische bewaar-champagnes (de kandidaat oudjes) zijn Bollinger RD, Dom Perignon, Bollinger Vielle Vignes Francaises, Krug Grande Annee/Collection/Clos de Mesnil, Dom Ruinart (of de "R"), Veuve Clicquot Grande Dame, Gosset Celebris, Laurent Perrier Rare, Roederer Cristal, Laurent Perrier Grand Siecle, Salon, Jacques Selosse Millésimé, Pol Roger Millésimé en de Taittinger Comtes de Champagne. De rest van de bekende Champagnes kan je bewaren maar je kan ze eigenlijk net zo goed metteen op (laten) drinken, veel beter worden ze niet meer na een aantal jaar. Let op: Champagnes moet je wel netjes bewaren. Als je dit niet kunt/wilt kan je ze beter metteen op drinken. Een jonge Champagne is bijna altijd beter dan een Champagne die je 9 maanden onder slechte condities hebt bewaard.. Als je regelmatig muffe Champagnes uit jouw kelder haalt wordt het echt tijd om een klimaatinstallatie of wijnkast aan te schaffen, een andere toeleverancier te zoeken, de voorraad drastisch te verminderen en/of een hogere doorloopsnelheid te creeren.

Hoe zit het dan met de normale brut? Wanneer adviseer je die dan? Welnu, een Brut Champagne is als een midden klasse auto. Er zijn vele typen brut en de smaak en samenstelling variert per merk. De meeste brut champagnes zonder Pinot Meunier gaan prima samen met vis. Hoe meer Chardonnay er in de Brut verwerkt is des te beter gaat deze Champagne bij vis. Brut's met een grote hoeveelheid Pinot Noir kunnen weer beter bij de gerechten die ik ook al bij de BdN's beschreef. Een Brut adviseer je het beste van beide werelden in één glas wilt hebben. Je zoekt karakter, frisheid en finesse en/of een combinatie van typische Chardonnay aroma's en Pinot Noir aroma's. Bij een Brut Champagne kan een heleboel, je doet het als sommolier bijna zelden echt fout (hetgeen van een keuze voor een BdN of een BdB niet gezegd kan worden). Brut Champagnes zijn ook een prima aperitief en lekker tijdens recepties. Het beroerde van een Brut is dat er zoveel verschillende zijn. Als bij geen andere Champagne ben je bij een Brut afhankelijk van de smaak van de gast. Toch is er hoop: Als je veel bruts drinkt (of veel proefnotities leest) dan weet je op een gegeven moment welke brut je waarbij moet adviseren. Als je een goede Champagne huisleverancier hebt kan je jouw menu bij hem neerleggen en hem vragen welke brut hier het beste bij kan (moet hij natuurlijk wel meerdere Champagne merken in zijn assortiment hebben anders weet je het antwoord bij voorbaat al).

En Demi-sec dan? Tja, lastig verhaal. Ik begon ooit eens met Champagne en mijn huismerk was een Demi- sec. Naarmate ik langer Champagne drink ga ik echter steeds droger en ook steeds meer Rosé drinken. Ik ben niet uniek, eigenlijk is dit het groeipad van menig Champagne liefhebber. Dames vinden de Demi-secs vaak lekkerder als bruts/heren. Als men de hele avond al aan de mierzoete moezel wijn zit dan is de kans groot dat men later liever een Demi-sec als een brut heeft. De jongere generatie vindt de Demi-sec vaak ook lekkerder als de brut. In een discotheek zou ik dan ook sneller geneigd zijn om goede demi-sec te schenken. Bij zoete nagerechten vindt ik Demi-sec een beter idee dan een Brut. Ik vindt het probleem echter met demi-sec dat er zo weinig goede Champagnes van gemaakt worden. Vaak verbloemd men een slechte kwaliteit Chapgne met een extra schep suiker. Het merendeel van Demi-sec champagnes worden (al dan niet terecht) ook door de fijnproevers afgebrand. Op recepties doe ik eigenlijk zelden nog Demi-Sec Champagnes. Als ik twijfel aan het gezelschap dan kies ik liever voor een gemakkelijk toegankelijke brut (bijv. Veuve Clicquot Yellow Label), of nog liever: een gemakkelijke Brut Rosé. Als je kiest voor een Demie-Sec op een receptie dan is de Moet & Chandon Demi-Sec goed te doen. De Laurent Perrier Demi-Sec en de Nocturne van Taitinger zijn beiden prima. Bij de Demi-secs van de andere huizen hoop ik dat je weet wat je aan het doen bent...Ik moet eerlijk bekennen dat ik de demi-secs echt niet allemaal ken (ik haal er wellicht volstrekt onterecht) mijn neus voor op en nogmaals bij zoetigheid is demi-sec zeker een betere keus als een brut. Oh ja, bij een spoom is Demi-sec ook een betere keuze als een Brut (al zou ik hiervoor toch eerder een smaakvolle spumante nemen)

Geld & Marketing

Bovenstaande stukjes gaan over smaak en kwaliteit en houden geen rekening met geld en marketing. We leven echter in Nederland dus dit stukje zou niet compleet zijn als ik daar ook niet wat over zou schrijven.

Er zijn in Nederland types die alleen maar op geld letten en gewoon niet bereid zijn om voor kwaliteit te betalen.. Deze mensen vinden Champagne sowieso al een duur drankje en iedere euro die je er aan besteedt is er een te veel. Men wil echter vaak niet bij de meute achter blijven dus men besteld op hoogtij dagen een Champagne. Vaker zie je dat dit soort mensen de Cava van de kaart kiest en dan zonder blikken of blozen beweerd dat zij deze lekkerder vinden. OK, in veel restaurants is Moët en Chandon Brut Imperial het enige alternatief en dan ligt de waarheid niet ver uit de buurt. Vaker is het echter puur een prijs kwestie, zeker in de Horeca waar men de Champagnes van de kaart af prijst. Moet je deze mensen een dure Champagne aanbevelen? Nou nee, daar worden zij niet gelukkig van. Ik zou het eerder met een sparl;ng wijn of een spumante proberen. Als je dan ook nog een beetje je best doet om de juiste spumante bij het juiste gerecht te kiezen dan gaan ook deze mensen tevreden de deur uit.

In de kerst periode kom je ze ook tegen; de lieden die voor 15-20 Euro een compleet kerstpakket willen samenstellen maar er wel een fles goede Champagne en een koeler bij willen doen. Jongens, dat gaat niet!! Deze mensen worden jaar in jaar uit door mijn conculega's opgescheept met goedkope bagger uit de Aube streek. Ik vraag deze mensen wel eens of ze wel eens aan de ontvangende partij hebben gevraagd wat ze liever willen, twee goeie flessen wijn van 8-10 Euro of één goedkope fles Champagne. Vaak heeft men het nooit gevraagd en weet men niet wat ik al lang al weet: Die twee flessen wijn is een veel beter idee. Is er nog hoop voor deze mensen? Jazeker, je moet ze alleen vertellen dat ze geen grote merken moeten nemen en dat er best redelijk goede champagnes tussen de 20 en 25 euro te krijgen zijn. Als men niet bereid is om 20-25 Euro voor een Champagne neer te leggen dan moet men wat mij betreft geen Champagne willen aanschaffen, neem dan een cava, een sparkling wijn of exclusief biertje.

Als we het dan toch over eigenheimers hebben: Er zijn mensen die alleen drinken wat ze kennen. De merkbouwers zijn gek op deze mensen, zij geven zin aan het bestaan van de Champagne marketeer. Deze mensen bestellen het liefst de instapmodellen van Moët en Chandon, Piper Heidsieck, Taitinger of Bollinger. Maak je deze mensen blij met een goede champagne uit een klein huis? Nee, men wil persé dat merk wat ze kennen. Als je persé wilt drammen dan moet je een glas uit de fles van de buurman naast een glas van het bekende merk zetten en vragen wat men lekkerder vindt. Als je echt vals wilt spelen zorg je dat men niet van te voren weet wat wat is. Als je mazzel hebt dan heb je weer iemand bekeert en vertrouwt hij jou de volgende keer. Triest genoeg moet ik eerlijk bekennen dat velen niet bekeerd willen worden als ze gewoon een hapje bij jou in het restaurant komen eten. Als het goed is zie je dit al aan het alghele gedrag, ze gunnen de bediening geen blik waardig, snauwen nog net niet en zijn vaak plastic-vriendelijk. Deze laatste groep mensen gun ik een fijn leven in de macht van de merkenbouwers.

De luxere variant van de merkbewuste mens besteld in een restaurant Dom Perignon, Krug, Roederer Cristal en een enkele keer Veuve Clicquot Grand Dame. Dit is een lastige categorie. Sommige weten waarom ze juist deze champagnes kiezen en die moet je die Champagne dan ook vooral serveren. Je kan natuurlijk wel een compliment maken in de geest van "aha, meneer is een kenner?". Als men iets terug roept in de trant van "ik ben gek op Krug" dan weet je dat je met een liefhebber van doen hebt.  Als je dan vraagt welk jaartal men het beste vond dan weet je het al snel zeker. Als men echter iets roept in de trant van "ja, we hebben wat te vieren." dan heb je waarschijnlijk te maken met een type met te veel geld die de sociaal correcte blaadjes heeft nageslagen en "weet" wat de betere merken zijn. Ga deze mensen nou niet lastig vallen met vragen over jaartallen, dat weten ze vaak niet en dan zet je ze ongevraagd in het hemd. Als je deze mensen aardig vindt en je vermoedt dat ze jouw vertrouwen dan zou je ze een Champagne van een onbekender merk kunnen adviseren die veel beter bij het eten past. Als ze je als vuil behandelen: Gewoon de duurste serveren: "men krijgt waar men om vraagt en waar men recht op heeft".

Dezelfde luxere variant merkbewuste mensen kom je ook in het business-to-business segment tegen. Ik vraag altijd even of de gevraagde champagne voor vrienden of zakenrelaties is. In het geval dat men de duurdere Champagne als relatie geschenk wil weggeven dan heeft men hier vaak een goede rede voor. Men wil laten zien dat de relatie hen veel geld waard is, de ontvanger moet weten dat het een dure fles is. Ik ben van mening dat je dit moet respecteren. Doe er dan vooral een stijlvolle verpakking met zijde en satijn bij. Wanneer het een geschenk voor vrienden is kan je wellicht beter een champagne met een vrolijkere prijs-kwaliteit verhouding aanbieden. Als men jouw advies aanneemt en de keuze pakt goed uit (effe checke!!) dan komt men volgend jaar geheid weer bij je terug. Als je alleen maar flessen van het gevraagde merk schuift en je  ook geen bijzondere service levert dan onderscheid jij je niet ten opzichte van een andere A-merk Champagnedealer en bepaalt jouw verkoop prijs voornamelijk of men volgend jaar weer bij je terug komt of niet.