De laatste maanden van het jaar is Jean Boubly, onze Champagne producent, druk bezig met het verwerken van de oogst en het klaarmaken van de kerstleveringen. In Januari gaat hij weer eens in de wijngaarden kijken hoe de zaak erbij ligt en ja hoor, het gedonder begint weer van voor af aan.

Regenbuien in de vaak natte nazomer in de streek rondom Reims hebben er ook dit jaar weereen laag klei van de wijngaarden van de hellingen naar beneden gespoeld. Op sommige plekken zie je de onderliggende kalksteen. De specialisten noemen dit erosie, Jean noemt dit gewoon vervelend.

Jean gaat dus, net als zijn voorvaderen gewapend met schep en kruiwagen op pad om de klei onder aan de heuvels op te scheppen en weer vrolijk de hellingen op te rijden. Hij had natuurlijk nog wel e.e.a. met een paard kunnen doen, Jean vindt zichzelf een moderne producent:. "Paarden zijn uit; dus doen we het maar met de hand..."

De uitzendkrachten die Jean in september bij de oogst hebben geholpen zijn 6 maanden op wintersportvakantie (of zijn in Nieuw-Zeeland/Australië aan het oogsten) en Jean loopt dus dag na dag, in zijn eentje, op de klamme berghellingen met kleffe prut te klooien. Het humeur van Jean wordt met de dag slechter. Zeker als hij dan ook nog met de hand zijn wijngaarden moet bemesten met koeienstront, denkt hij vaak dat hij toch eigenlijk een shitvak heeft gekozen.

Franse regeltjes

De voorouders van Jean hadden een marketing en supply-chain optimalisatieopleiding gehad en geconcludeerd dat het een goed idee was om de maximale hoeveelheid druiven per hectare en per mens te gaan oogsten: Een optimalisatiefilosofie die ook nu nog in het bedrijfsleven wordt toegepast en daar ook niet werkt. De kwaliteit van het eindproduct had te lijden onder de nieuwe bedrijfsfilosofie en hé presto, de klanten in het buitenland gingen spontaan hun eigen lokale producten drinken en zowaar nog aan de traditionele Champagne- exportmarkten leveren. "Nom de Dieu" en "Par Blue" was de reactie van het Committee Interproffesionel du Vignoble Champagne (het orgaan van Wijze Oude Champagne Mannen met Rode Neuzen).

Problemen worden in Frankrijk vaak opgelost door stringente regelgeving. Ik denk dat het komt omdat de gemiddelde Fransoos liever over activiteiten babbelt dan daadwerkelijk iets doet. Het is niet voor niets dat Frankrijk het meest bureaucratische land in de EU is geworden.

Het leven in de Champagne is daarom ook vol van allerlei regeltjes. Kwaliteitsbeluste fatsoensrakkers hebben onder andere voor Jean bedacht hoe hij zijn takjes moet opbinden. Er zijn complete boekwerken verschenen over hoe men, op welke helling, voor welke druivensoort de ijzerdraadjes moet ophangen tussen hoeveel paaltjes. Er zijn zelfs lieden op afgestudeerd op de afstand tussen de rijtjes en de paaltjes. Deze lieden moet je niet onverhoeds tegen komen op een verjaardag en dan de domme vraag stellen: "hoe zit dat nou met die draadjes?". Dit is Franse Kunst (met een hoofdletter K).

Gelukkig is er voldoende afleiding. De toeristen komen via de route- touristique bij Jean langs om zijn producten van eerdere jaren te proeven. Jean vindt het leuk om over zijn producten te vertellen en doet continu aan kwaliteitscontrole. Hij drinkt dus met zijn bezoek gezellig een of twee glaasjes mee. Aangezien er een stuk of tien mensen per dag bij Jean langs komen zal je begrijpen dat de zomermaanden niet Jean's meest productieve maanden zijn.

Jean bestudeert in de zomermaanden met name de verschillende EU culturen. Hij is er achter gekomen dat het handig is om te doen alsof je niet thuis bent als er weer een auto met geel-zwart nummerbord en oranje klapstoeltjes het erf op komt rijden. Hij heeft ervaring met de Jansentjes uit de Lage Landen. Zij willen van alle variëteiten die Jean heeft een glaasje proeven en Jean maakt in het begin nog de fout om vier verse flessen open te trekken om deze te laten proeven. Jansen is echter op doorreis naar warmere vakantieoorden en wil zijn budget niet bij voorbaat opmaken aan Champagne. De lieden op de terugweg door de Champagnestreek sjezen zijn zo mogelijk nog erger. De budgethouder van het gezin weet dan immers al dat deze vakantie duurder was dan vorig jaar en dat het vakantiegeld al op is. Zijn auto (of nog erger: caravan) zit ook al vol met allerlei lokale producten zoals nuttige sombrero's of dozen wijn uit de andere streken die hij deze vakantie heeft aangedaan. Het is echt geen uitzondering dat onze Jean de typisch Hollandse kreet hoort: "Dat was lekker Jean! Doe mij maar een halfje van die Champagne". Nee, Jean heeft het opgegeven met de kaaskoppen. Hij doet alleen zijn deuren nog maar open voor eigen volk, onze zuiderburen en die eilandbewoners met dat zware Engelse accent. Deze lieden proeven wat en vragen Jean gewoon 6 doosjes van het een en 4 doosjes van het ander op te sturen zonder over volumekorting te zeuren. Dat schiet tenminste op....

De oogst

In augustus begint het te kriebelen bij Jean. De Wijze mannen met de Grote Rode Neuzen doen niet aan sport maar willen natuurlijk wel het startschot voor de oogst geven. Je zou toch eens te vroeg met de oogst kunnen beginnen... Dit is overigens weer zo'n typisch Frans gebruik; Men doet de hele zomer niks en dan gaan ze ineens als een idioot rennen om binnen drie a vier weken de hele oogst binnen te halen. Ja, het zou wel eens kunnen gaan regenen en daar kunnen de druiven niet tegen. Als nuchtere Hollander zou ik zeggen: "wacht dan niet zo lang met plukken". Logica is echter geen Frans woord. Ik ben gek op circus dus mag zelf tijdens de oogst graag naar de Champagnestreek gaan. Ik heb samen met Jean alle stadia van het proces ook een kwartier lang gedaan en geconcludeerd dat ik minder moe word van schrijven.

Tijdens het oogstseizoen strijkt een heel leger aan jongelui, zigeuners en ander gezellig volk, als sprinkhanen neer in de Champagnestreek om te helpen bij de oogst. Het aardige is dat Frankrijk aan de andere kant van Nieuw Zeeland en Australië ligt en als het in de Champagne oogsttijd is hebben de oogstmedewerkers daar aan die tegenoverliggende kant van de wereldbol nou net niks te doen. Dus barst het van de Aussies in de Champagne-

streek tijdens de oogst. Zij slapen in auto's, caravans en de goedkopere B&B's. De hotels zitten vol met kijkers, landbouwambtenaren, regeltjescontroleurs en pseudo kenners. Als je er dus voor de oogst heen wilt gaan boek dan ruim van te voren de accommodatie of wees bereid om in een duur hotel in Reims of ver daarbuiten te gaan zitten.

Het proces van de oogst is nou niet echt ultra modern: Men neme de gehurkte positie aan, men neme een schaar, men knippe de druiventros en gooie de tros in een emmer. Als de emmer vol is geve men deze aan de opper- emmersjouwer en bukke snel voor de lege emmer die hij terug gooit.

De oppergooier gooit de inhoud van de emmer in een 50 kg bak en hervat zijn spannende cyclus. Als er drie bakken vol zijn wordt de kruiwagen van Jean van stal gehaald en loopt een lokale evenwichtskunstenaar 500 meter door de wijngaarden met de kruiwagen met de drie volle bakken, (150 kg) druiven. Dan gooit hij de bakkies op pallets in de bestelwagen,zet de lege bakkies op de kruiwagen en dan kan onze equilibrist zijn cyclus hervatten.