Niet
alles wat bruist komt uit de Champagnestreek. De rest (wereldwijd een
kleine 2 miljard flessen op jaarbasis) mag echter geen Champagne heten
ook al worden soms exact dezelfde druiven en exact hetzelfde
productiemethoden gebruikt.
Dat Champagne alleen maar uit de Champagnestreek mag komen is het
resultaat van kudde Franse wetten uit 1914, 1918, 1927 en 1936. Veel
sterker nog: Zelfs de naam "Methode Champenoise" is volgens diezelfde
wetten voorbehouden aan de producenten uit de Champagnestreek. Franse
wetten gelden echter formeel niet buiten Frankrijk. Alle landen in de
EU zijn echter zo vriendelijk geweest om zich in alle redelijkheid
achter de Franse wet te scharen omdat ze anders geen vriendjes met de
Fransen konden blijven. Toen de Fransen echter beslag wilden leggen op
de naambordjes van het dorpje "Champagne" in Zwitserland (dat die naam
al een paar duizend jaar had) hebben de Zwitsers toch maar even aan de
Fransen uitgelegd dat er grenzen zijn.
Veel andere landen zijn ook gezwicht voor zware druk uit Frankrijk.
In Zuid Afrika zie je tegenwoordig nauwelijks het woord Champagne meer,
het spul heet daar ondertussen Methode Cap Classique (de druiven en het
proces zijn overigens 100% hetzelfde is als bij het Champagneproces,
alleen de grond en het klimaat zijn een beetje anders. Naarmate je je
verder uit de buurt van Frankrijk begeeft kom je echter meer en meer
flesjes tegen met het woord Champagne op het etiket. Argentinië,
Brazilië, Australië en Nieuw-Zeeland doen volgens mij niet 100% mee aan
de Franse spelregels. De Zuid-Amerikanen noemen hun lokale brouwsel:
Champaña (Lees: Sjampanjaa).
Productie methoden
Veelal wordt voor mousserende wijnen een ander productieproces gehanteerd dan voor het maken van Champagne.
Bij de methode traditionel vindt (net als bij de
methode champenoise) de gisting van de druivensappen in twee stappen
plaats. De eerste gisting op vat en de tweede gisting in fles. Doordat
er bij de tweede gisting koolzuur ontstaat die de fles niet uit kan
lost het koolzuur in de druivensap op en ontstaat een mousserende wijn.
Bij wijnen die zijn gemaakt m.b.v. de transvasagemethode
vindt de tweede gisting ook in de fles plaats maar wordt het spul
daarna weer in een vat gegooid, gefilterd en opnieuw gebotteld. Hierbij
gaat natuurlijk wel wat koolzuur verloren.
Bij de cuve close (of ook wel tankmethode) vindt
zowel de eerste als de tweede gisting op vat plaats. Op zich is hier
niks mis mee als de tank maar goed dicht blijft bij de tweede gisting.
In de praktijk wordt deze methode echter gebruikt om goedkopere
sparklings te maken.
Als de wijn niet twee aparte maar slechts één gistingproces ondergaat heeft men het over de methode ancestrale. Je komt deze met name tegen bij de Franse bubbeltjes o.a. uit de Limoux streek.
De meest ranzige methode om een mousserende wijn te maken is om
koolzuur te injecteren in een normale wijn, zeg maar zoals je cola
maakt. In tegenstelling tot wat menig Champagne “specialist” beweert
zijn de belletjes a.g.v. het carbonationproces
tegenwoordig niet meer noodzakelijkerwijs groter dan die in een
Champagne. Je ziet deze methode vaak in Zuid-Afrika en Australië. Het
spul kost daar nog geen 2 Euro per fles.
De namen van mousserende wijnen
Mousserende wijnen worden vaak onder de naam van de streek verkocht
terwijl dezelfde type- aanduidingen (bijv Brut, Rosé etc) als bij
Champagne worden gebruikt. Er zijn ook een heleboel sparkling wijnen
die van witte (vnl. Chardonnay) druiven worden gemaakt en dus ook
Blanc-de-Blancs worden genoemd maar geen Champagne zijn.
Als je de duurdere prijs van Champagne betaalt dan wil je ook zeker
weten dat het Champagne is. De enige echte manier om vast te stellen of
iets Champagne is om te kijken of het woord “Champagne” op het etiket
staat, dit is namelijk verplicht voor wijnen uit de Champagnestreek
maar “verboden” voor wijnen die daar niet vandaan komen.
Onderstaand een overzicht van hoe het bruisende spul tegenwoordig allemaal genoemd wordt:
- Cava; Witte Spaanse mousserende wijn
- Champaña; Witte Zuid Amerikaanse mousserende wijn, vaak “methode traditionel”
- Champanski; Witte Russische mousserende wijn, vaak zeer zoet
- Crémant; Franse (niet-Champagne) mousserende wijn uit o.a. Elzas
- Espumante; Portugese mousserende wijn (meer dan 3,5 bar druk in de fles)
- Espumoso; Spaanse mousserende wijn (meer dan 3,5 bar druk in de fles)
- Frizzantino; Italiaanse licht mousserende wijn
- Methode Cap Classique; Sparkling White Wine, afkomstig uit de Zuid Afrika (ook wel Vonkelwijn genoemd)
- Methode Traditionel; Sparkling White Wine, niet afkomstig uit de Champagne Ardennen.
- Perlé; Franse licht mousserende wijn (minder dan 2,5 bar druk in de fles)
- Perlwein; Duitse licht mousserende wijn (minder dan 2,5 bar druk in de fles)
- Prickle; Engelse licht mousserende wijn (minder dan 2,5 bar druk in de fles)
- Saumur; Franse (niet-Champagne) mousserende wijn uit de Saumur
- Sekt; Witte Duitse mousserende wijn (meer dan 3,5 bar druk in de fles)
- Semi-Sparkling; Engelse licht mousserende wijn (tussen de 2,5 en 3,5 bar druk in de fles)
- Sparkling; Engelse/Australische mousserende wijn (meer dan 3,5 bar druk in de fles)
- Sparkling Red; Sparkling Red Wine, niet afkomstig uit de Champagnestreek (vnl. Australië)
- Spritzig; Duitse licht mousserende wijn (tussen de 2,5 en 3,5 bar druk in de fles)
- Spumante; Italiaanse mousserende wijn (meer dan 3,5 bar druk in de fles)
- Vino de Aguja; Spaanse licht mousserende wijn (minder dan 2,5 bar druk in de fles)
- Vouvray; Franse (niet-Champagne) mousserende wijn uit de Vouvray