Champagne versus Sparkling Wijn

Nederlanders zijn (terecht of onterecht) zuinige mensen.  Over Champagne wordt dus altijd geklaagd dat het een dure wijn is. Op zich heeft men gelijk dat Champagne in absolute getallen duurder is als wijn. Dat komt echter niet omdat de gemiddelde Champenois zijn zakken overdadig loopt te vullen. Er zijn hele goede redenen waarom je meer voor een Champagne neermoet leggen dan voor een mousserende wijn.

Om te beginnen kost de grond in de Champagnestreek 80 Euro per vierkante meter. Om je een idee te geven; een vierkante meter landbouwgrond in de buurt van Amsterdam kost ongeveer 32 Euro. Een vierkante meter in de Nappa Valley wijnstreek kost ongeveer 20-25 Euro per vierkante meter. De druivenopbrengst in de Champagnestreek is ongeveer 1,4 kg per vierkante meter. In de Nappa Valley is dit ongeveer 4 kg per vierkante meter. Chardonnay druiven uit de Nappa Valley kosten dan ook maar 1,2 Euro per kilo terwijl dezelfde Chardonnay druif uit de Champagnestreek 4 tot 5 Euro kost (afhankelijk van de cru).

Van 4000 Kg druiven maakt men in de Champagnestreek 2.500 liter druivensap. Voor goede Champagnes gebruikt men alleen de eerste 2.000 liter (de Cuvée) afkomstig uit de eerste persing. Bij sparklingwines wordt echter langer doorgeperst waardoor men van 4.000 kg ongeveer 3.200 liter sap verkrijgt.  Los van de kosten voor het persen kost 75 cl. Druivensap uit de Champagnestreek dus tussen de 5,20 Euro en 6,50 Euro. 75 cl. sap uit bijv. de Nappa Valley kost 1,70 Euro. Een Champagnefles en Champagnekurk kosten bij elkaar ongeveer 1 Euro. Een fles sparkling wijn met Champagne ligt 4 tot 8 jaar in de kelders. Een goedkope sparkler wordt gemaakt van wijnen die 1 a 2 jaar oud zijn. Als je nou eens rekent met een rente van 4% per jaar dan is dit na 8 jaar cumulatief 40% rente en na 2 jaar cumulatief maar 8,2% rente.  Even los van de kosten van de kelders, de extra handelingen die men bij de Champagne moet doen en de afschrijving van machines kost een fles Champagne na 4-8 jaar al tussen de 8,50 en 12,50 Euro per stuk. Een fles Amerikaanse Chardonnay sparklingwijn kost na 2 jaar ongeveer 3,80 Euro per stuk.  Als je dus een fles (sparkling) wijn tegen- komt die goedkoper is dan 3,80 dan heeft men waarschijnlijk goedkopere druiven gebruikt. Als je in Frankrijk een fles Champagne tegen komt onder de 8,50 Euro, klopt er ook iets niet. Waarschijnlijk is de Champagne dan alleen gemaakt van druiven uit de tweede persing. Dat kan natuurlijk, lekker is echter anders…

Even voor de duidelijkheid, bovenstaand stukje gaat volledig voorbij aan het feit dat de producent zelf waarschijnlijk ook nog wat wil verdienen en er is nog niets aan afschrijving van kelders, machines en marketing en verkoop gedaan.  Het geeft in ieder geval wel een aardig idee waarom Champagne per definitie duurder is dan (sparkling) wijn.

Dan gaat de fles op transport. De transportkosten bedragen bij normale aantallen, afhankelijk van de transportmethode en het aantal flessen dat wordt verstuurd, ergens tussen de 0,60 en 2,50 Euro per fles.

Marketing en saleskosten van de producenten variëren drastisch per producent. De ene producent heeft alleen een website en hoopt op het beste, de ander heeft een volledig opgetuigde marketing en salesorganisatiue en spendeert vermogens aan advertenties en media campagnes. Geloof het of niet de marketing en verkoopkosten variëren van 0,2 tot wel 8 euro per fles Champagne, en dan hebben we het nog over de normale Champagnes. Voor de exclusievere Champagnes wordt per fles nog veel meer aan Marketing en salespromotie besteed.

Dan is er nog de handel (de importeurs, distributeurs, wederverkopers en winkels). Deze dames en heren doen dit echt niet voor niets en onderweg blijft er bij elkaar ongeveer 4 tot 8 euro per fles aan de spreekwoordelijke strijkstok hangen. De fiscus vindt het ook erg leuk dat men Champagne drinkt. Men toucheert eerst 1,51 Euro per fles aan accijns en daarnaast 19% over de verkoopprijs aan BTW. Van iedere fles Champagne die er wordt opengemaakt gaat tussen de 6,50 en 8,50 naar de Nederlandse staat.

Alles bij elkaar opgeteld kost een normale Champagne wanneer een particulier deze in Nederland koopt, ergens tussen de 20 en 35 Euro per fles (incl. btw). Bekendere merken zitten met hun prijs tegen de 35 Euro aan (zij zijn tenslotte niet zo maar bekend geworden). Als er speciale productie- methodes (houten vaten of iets dergelijks) of luxere druivensappen worden gebruikt dan schiet de prijs naar de 60 Euro per fles. Als er dan ook nog eens schaarste is dan kost een fles exclusieve Champagne zo maar 100 tot 150 Euro. Dan heb je echter ook wel wat moois…

Prijsverschillen tussen Champagnes onderling

Er zijn behoorlijke prijsverschillen tussen de Champagnes onderling. Die zijn ook (enigszins) te verklaren:

Pinot Meunier druiven zijn normaal gesproken per kilo goedkoper dan  de Chardonnay of Pinot Noir druiven. Champagnes met veel Pinot Meunier zijn sneller (1 a 2 jaar eerder) drinkbaar dan Champagnes die gemaakt worden met vcornamelijk. Chardonnay of Pinot Noir. Je hoeft geen rekenwonder te zijn om te begrijpen dat een Champagne met veel Pinot Meunier zo maar 3 a 4 Euro grondstofprijs in Frankrijk( 6 a 8 Euro particuliere verkoopprijs) goedkoper is dan de Champagne zonder Pinot-Meunier.

Of je het nou via de prijs van de grond of via het verschil in handelswaarde van de druiven van kwalitatief verschillende wijngaarden berekent; één ding is duidelijk: grand-cru Druiven zijn over het algemeen duurder dan premier-cru druiven die over het algemeen weer duurder zijn dan cru-normale druiven. Als je alleen hier naar kijkt dan is een prijsverschil ten opzichte van de cru-normale te verwachten van 3 en 7 Euro voor resp. de premier-cru en de grand-cru Champagnes. Dit is ook wel billijk, immers deze Champagnes zijn gemiddeld genomen kwalitatief ook beter dan de cru-normales.

Champagnes die langer gisten zijn over het algemeen duurder dan Champagnes die na drie jaar al van de plank wordt gehaald. De eerstgenoemde Champagne is over het algemeen beter dan de tweede dus is dit ook weer billijk. Dat spreekt vanzelf, de producent moet immers weer een aantal jaren extra renteverlies financieren. Het prijsverschil van een middenklasse Champagne mag ongeveer 2 a 3 Euro per extra jaar schelen. Voor de toppers scheelt dit zo maar 10 a 20 euro per jaar.  Een voorbeeld: Ik ken een middenklasse Champagnehuis dat zijn Non-Vintage na drie jaar gisting verkoopt (ad 24 Euro) en de Millésimé pas na 5 jaar gisting (ad 29 Euro). Het prijsverschil tussen de Millésimé en de Non-Vintage is 5 Euro. Ik ken een erg goed grand-cru Champagnehuis dat zijn instapmodel na vijf jaar verkoopt ad 140 Euro en zijn topmodel na 10-12 jaar gisting voor 210 Euro. De vergelijking gaat eerlijkheidshalve niet helemaal op; er worden andere productiemethodes,  andere druiven en een andere verpakking gebruikt voor de vergeleken Champagnes. Het voorbeeld is slechts indicatief.

Rosé Champagnes moeten 1 a 2 jaar langer gisten dan Blanke Champagnes en zijn dus duurder.  Ook hier moet je qua prijs onderscheid maken tussen de middenklasse en de toppers. In de middenklasse (tot 35 Euro) is een Non-Vintage Rosé 2 tot 4 Euro duurder dan een Blanke Non-Vintage.  Van de luxe merken kan men in één jaar een blanke Millésimé (ad 210 Euro) en een 2 jaar oudere Rosé Millésimé (ad 260 Euro) kopen.

Een producent die veel flessen per jaar produceert heeft “economy of scale” voordelen bij inkoop en productie en zou zijn Champagnes dus goedkoper kunnen leveren dan een producent die slechts een paar duizend flessen per jaar maakt. Het smerige is dat de eerste producent niet voor niets veel groter is dan de tweede. Het verschil in inkoop/kost prijs wordt of is waarschijnlijk gebruikt voor promotiedoeleinden. De eindgebruiker merkt, qua prijs in de winkel,vaak niets van de lagere kostprijs..

De kleine Champagneboer heeft hier wel erg veel last van. Om echt te kunnen concurreren zou hij minstens net zoveel aan promotie moeten doen als de grote producent. Als hij de promotiekosten in zijn verkoopprijzen versleutelt dan wordt hij voor een vergelijkbaar product echter duurder dan de grote producent (hij heeft immers niet het voordeel van de schaalgrootte en afgeleide lagere kostprijs.)  De gemiddelde particulier blijft in dit geval liever de Champagnes van de grote producent kopen, te meer omdat men deze toch al beter kent. De kleine producent blijft hierdoor klein en de grote blijft groot. Gelukkig zijn er meerdere grote producenten die elkaar onderling het leven behoorlijk zuur maken. Om hun marktpositie te behouden of te verbeteren bestoken zij (ieder voor zich) de markt met grootse campagnes. Het trieste resultaat van deze dubbele catch-22 situatie is dat de enige partijen die pret hebben van economy of scale van de grote Champagneproducenten vaak de PR bureaus zijn. Als de groten onderling prijsafspraken gaan maken en elkaar niet meer de loef hoeven af te steken met dure campagnes is het gedaan met de kleine champagneboer en kunnen we binnenkort alleen nog maar “kiezen” uit max. 6 Champagnemerken.

Exclusieve Champagnes zijn duurder dan gelijkwaardige minder Exclusieve Champagnes. De reden hiervoor is simpel. In onze westerse wereld worden verkoopprijzen bepaald op basis van vraag en aanbod. Als er meer vraag is dan aanbod dan vliegen de prijzen omhoog. Als de prijs te hoog wordt daalt de vraag weer en wordt het spul minder exclusief. Een exclusieve Champagne is echter niet zo maar een exclusieve Champagne geworden. Meestal gebruikt men alleen de beste druiven, de duurste productiemethoden en/of mooiste verpakkingen voor exclusieve Champagnes. Men zoekt in dit segment continu naar de beste prijs zodat men net aan de vraag kan voldoen maar wel ieder jaar uitverkocht is. Daarnaast speelt men een beetje met het aanbod. Als men, door toenemende vraag een Champagne exclusief kan houden maar tegelijkertijd grotere aantallen tegen een hoge prijs kan verkopen zal men het niet nalaten. Dit is een complex geheel waar menig marketeer een goed belegde boterham aan overhoudt.

Om maar weer met de voeten op de aarde te komen: Een kwalitatief betere Champagne is over het algemeen duurder dan een kwalitatief minder goede Champagne. Objectieve Champagneproevers geven proefnotities uit en roepen hierin wat over de kwaliteit (meestal een score tussen de 0 en 100 punten). Deze proevers verschillen onderling wel eens van mening maar vaker zijn ze het met elkaar eens voor wat betreft de kwaliteit. Je zou verwachten dat er een relatie is tussen de kwaliteit en de prijs. In praktijk blijkt dit aan de uiteinden van het spectrum inderdaad op te gaan. Een waardeloze Champagne kost inderdaad niet veel en een super Champagne is gewoon duur. In het middenstuk gelden bij Champagne kennelijk andere spelregels dan bij andere consumerproducts. Kwalitatief minder goede Champagnes worden in Nederland verkocht voor relatief hoge prijzen.

Conclusie:

De prijzen van Champagnes onderling worden door een groot aantal invloeden bepaald. Doordat het een ondoorzichtige mix van vele invloeden is, is er eigenlijk geen touw aan vast te knopen. Als ik je een wijze raad mag geven: Laat je niet leiden door marketing campagnes of door wat iedereen al drinkt. Koop alleen nog die Champagnes die je zelf lekker vindt en die een goede prijs/kwaliteitverhouding hebben. De kwaliteit van de Champagnes vind je in de vele proefnotities op het Internet of in de boeken van Juhlin of Stevenson. Voor de prijs kun je redelijk makkelijk een prijsvergelijkend onderzoek doen.

De redenen waarom ik dit, en niet wat anders, adviseer zijn de volgende:

• Marketing-euro’s  proef je niet. Je hebt er op lange termijn geen baat bij om een merk te kopen dat via dure campagnes wordt gepromoot. Je betaalt deze campagne uiteindelijk zelf.
• Als je niet op de prijs/kwaliteitverhouding let dan kunt je binnen een aantal jaren niet meer kiezen ook als zou je het zou willen.
• Als de grote merken een goede prijs/kwaliteit (blijven) bieden dan is dat prima, vooral kopen zou ik zeggen. Als ze hier langzamerhand op gaan beknibbelen dan horen ze hun marktaandeel in te leveren zodat nieuwe partijen die wel Champagnes met een goede prijs/kwaliteitverhouding leveren een kans krijgen..
• Wanneer je alleen maar Champagnes met een goede prijs/kwaliteitverhouding drinkt zal je meer van de Champagnes genieten. Niemand wil zich bekocht voelen toch?
• Er zijn Champagnes voor bijna ieder budget. Als je alleen op prijs selecteert doe je jezelf tekort.
• Er zijn duizenden merken, laat je verassen door de veelzijdigheid van Champagne. Varieer zodat je niet blasé wordt,  je hoeft echt niet altijd het beste spul te drinken. Er is een tijd en plaats voor iedere prijsklasse. Spring dus ook eens uit de band en koop voor die ene speciale gelegenheid die super Champagne die zijn geld nog eens waard is ook.

Als iedereen zich aan mijn advies houdt dan krijgen we allemaal toegang tot een breed en betaalbaar Champagne-assortiment.